غذاهای شور و فست‌فودی، بلای جان کلیه‌ها

هر شب سر سفره شام خونه آقای مین ۶۵ ساله، یه بساط نوستالژیک و مفصل به پاست؛ غذاهای ثابتی مثل بادمجون ترشی و ماهی خورشتی.

این آقای هانویی میگه: «من تقریباً هر روز ترشی می‌خورم و زمستون‌ها هم کلم قمری و کلم‌ترشی درست می‌کنم که تا یه هفته می‌مونه.»

«اگه چیزی اضافه بیاد، با گوشت یا ماهی می‌پزمش و یه کم رب لوبیا هم بهش اضافه می‌کنم تا خوشمزه‌تر بشه.»

اون اضافه می‌کنه که نمک نسل به نسل تو رژیم غذایی خانواده ما یه چیز اصلی بوده.

ده سال پیش، آقای مین مبتلا به دیابت و فشار خون بالا تشخیص داده شد. دکترا بهش در مورد خطر سکته مغزی هشدار دادن و بهش گفتن مصرف نمک رو کم کنه.

اون برای یه مدتی مصرف نمک رو کم کرد، ولی وقتی داروها حالش رو بهتر کردن، دوباره برگشت سراغ غذاهای شور.

تو ماه سپتامبر، آقای مین دچار خستگی طولانی‌مدت و بی‌اشتهایی شد. آزمایش‌ها تو بیمارستان دانشگاه پزشکی هانوی نشون داد که کلیه‌هاش از کار افتادن و براش دیالیز منظم تجویز کردن.

دکترش گفت سال‌ها خوردن غذاهای پرنمک مثل ماهی خشک، سس ماهی و ترشیجات، به کلیه‌هاش فشار آورده. سطح بالای نمک فشار خونش رو بالا برده و به مرور زمان به واحدهای تصفیه‌کننده کلیه‌هاش آسیب زده.

«خیلی از آدما نمی‌فهمن که وعده‌های غذایی سنتی‌شون داره بی‌سر و صدا سلامتی‌شون رو نابود می‌کنه، تا وقتی که دیگه خیلی دیر بشه.»

پنج سال پیش، یه مرد ۳۰ ساله تو مرکز نفرولوژی و دیالیز بیمارستان باخ مای تو هانوی، مبتلا به نارسایی کلیه مرحله آخر تشخیص داده شد. این نتیجه شوکه‌اش کرده بود، چون همیشه فکر می‌کرد سالمه.

اون اعتراف می‌کنه که اغلب سرسری غذا می‌خورده و بیشتر به غذاهای فرآوری‌شده وابسته بوده، که از مقادیر زیادی نمک برای طعم بهتر و نگهداری استفاده می‌کنن.

بیماری مزمن کلیه نزدیک به ۸۵۰ میلیون نفر رو تو کل دنیا درگیر کرده و سومین عامل مرگ با سریع‌ترین رشد تو جهانه.

تو ویتنام، بیشتر از ۱۰ میلیون نفر به این بیماری مبتلا هستن، یعنی ۱۰.۱ درصد جمعیت، و این بیماری هشتمین عامل اصلی مرگ و میر تو این کشوره.

این بیماری تو سال‌های اخیر داره روز به روز بیشتر جوون‌ها رو درگیر می‌کنه.

تو بخش کلیه مصنوعی بیمارستان چو رای تو هوشی‌مین، تو سه ماه اول سال ۲۰۲۴، ۴۵۰ بیمار به طور منظم دیالیز شدن. نزدیک به ۶۰ نفرشون زیر ۳۵ سال بودن و بیشترشون تو مرحله آخر بیماری تشخیص داده شده بودن.

تو بیمارستان بین دان تو هوشی‌مین، یک سوم بیمارای سرپایی کلیه زیر ۴۰ سال هستن.

تو بیمارستان عمومی دوک جیانگ تو هانوی، دکترا میگن نرخ بیماران جوون مبتلا به نارسایی کلیه مرحله آخر که به دیالیز منظم نیاز دارن، تو پنج سال گذشته ۵ تا ۱۰ درصد بالا رفته.

دکتر انگو تی کیم اوان از مرکز پزشکی دانشگاه هوشی‌مین گفته که رژیم غذایی پرنمک و طولانی‌مدت یه عامل خطر اصلی برای آسیب به کلیه‌ست.

وقتی مصرف نمک از حد مجاز بیشتر می‌شه، کلیه‌ها باید سخت‌تر کار کنن تا اضافیش رو دفع کنن. این کار فشار تصفیه رو بالا می‌بره، تغییرات هورمونی ایجاد می‌کنه و باعث فشار خون بالا و زخم شدن بافت کلیه می‌شه که کم‌کم عملکرد کلیه رو از بین می‌بره.

خیلی از آدما از نمک «پنهان» تو غذاهای فرآوری‌شده مثل نودل فوری، سس‌ها، کنسروها و فست‌فودها بی‌خبرن.

مصرف منظم نمک زیاد، فشار خون رو بالا می‌بره و سطح پروتئین تو ادرار رو زیاد می‌کنه که یه نشونه اولیه از آسیب کلیه‌ست.

دکتر تران دوک کان، معاون بخش آندوسکوپی بیمارستان K تو هانوی، هشدار داد که نمک فقط به کلیه‌ها آسیب نمی‌زنه.

رژیم پرنمک باعث می‌شه بدن برای متعادل کردن سطح سدیم، آب رو تو خودش نگه داره، که این حجم خون رو زیاد می‌کنه، به قلب فشار میاره و خطر نارسایی قلبی، حمله قلبی و سکته مغزی رو بالا می‌بره.

نمک اضافی همچنین دفع کلسیم رو زیاد می‌کنه که می‌تونه باعث سنگ کلیه بشه، جریان خون به مغز رو کم می‌کنه، به عملکرد شناختی آسیب می‌زنه و به پوکی استخوان و آسیب معده هم کمک می‌کنه.

مصرف نمک تو ویتنام با وجود تلاش‌ها برای تغییر عادت‌های غذایی، هنوزم در سطح نگران‌کننده‌ای قرار داره.

یه نظرسنجی توسط وزارت بهداشت و سازمان بهداشت جهانی نشون داد که مصرف روزانه سدیم تو سال ۲۰۲۱، ۳۳۶۰ میلی‌گرم، یا ۸.۴ گرم نمک بوده. این تقریباً ۷۰ درصد بیشتر از حد مجاز توصیه‌شده توسط سازمان بهداشت جهانیه که ۲۰۰۰ میلی‌گرم سدیم، یا پنج گرم نمکه.

در واکنش به این نظرسنجی، وزارت بهداشت هشدار میده: «فست‌فودها و غذاهای فرآوری‌شده بسته‌بندی‌شده، قند، چربی و سدیم بالایی دارن. اونا خطر فشار خون بالا، بیماری قلبی، دیابت، سرطان و بقیه بیماری‌های غیرواگیر رو زیاد می‌کنن.»

سرشماری ملی تغذیه سال ۲۰۲۰ نشون داد که مردم فقط حدود ۷۰ درصد مقدار توصیه‌شده میوه و سبزیجات رو می‌خورن، در حالی که مقادیر زیادی نودل فوری و چاشنی‌های پرنمک مصرف می‌کنن. افزایش مصرف فست‌فود، مخصوصاً بین جوون‌ها، این مشکل رو بدتر کرده.

یه تحقیق جدید وزارت بهداشت روی آدمای ۱۹ تا ۳۹ ساله تو هوشی‌مین نشون داد که ۴۷ درصدشون به طور منظم فست‌فود می‌خورن.

این نرخ بین مردها و آدمای گروه سنی ۱۶ تا ۲۴ سال از همه بالاتر بود. نزدیک به نصفشون بیشتر از یه ساعت تو رستوران‌های فست‌فود می‌موندن.

دکتر کان توصیه می‌کنه که کمتر از سس ماهی، سس سویا و پودرهای طعم‌دهنده استفاده کنید.

اون پیشنهاد می‌کنه که با نمک کمتری آشپزی کنید، برای طعم دادن به غذا از لیمو یا سرکه استفاده کنید و از غذاهای فرآوری‌شده مثل نودل فوری، سوسیس، کنسروها و اسنک‌ها دوری کنید. اون همچنین از مصرف‌کننده‌ها می‌خواد که برچسب‌های مواد غذایی رو بخونن و محصولات کم‌سدیم رو انتخاب کنن.

لینک منبع